روماتیسم مفصلی چیست ؟ علائم و 6 روش درمان

تعریف روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی که به آن آرتریت روماتوئید یا Rheumatoid Arthritis (RA) هم گفته می‌شود یک بیماری خودایمنی مزمن است. در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت ‌های خود، به ویژه مفاصل، حمله می‌کند و باعث التهاب، درد، تورم و سفتی مفاصل می‌شود.

بر اساس گزارش وب‌سایت معتبر Arthritis Foundation:

“Rheumatoid arthritis is an autoimmune disease that causes chronic joint inflammation, leading to pain, swelling, stiffness, and progressive joint damage.”
(روماتیسم مفصلی یک بیماری خودایمنی است که باعث التهاب مزمن مفاصل می‌شود؛ التهابی که به درد، تورم، سفتی و در نهایت تخریب تدریجی مفصل منجر می‌گردد.)

این بیماری معمولا مفاصل کوچک دست‌ها و پاها را به ‌صورت قرینه درگیر می‌کند و موجب خشکی صبحگاهی مفاصل می شود و علائمی مانند خستگی، ضعف و کاهش وزن دارد، علت روماتیسم مفصلی دقیق مشخص نیست، اما عوامل ژنتیکی و محیطی نقش دارند.

 آناتومی روماتیسم مفصلی

آناتومی روماتیسم مفصلی به ساختار مفصل و نحوه آسیب ‌دیدگی آن در این بیماری مربوط می‌شود. که در ادامه به معرفی بیشتر آناتومی روماتیسم مفصلی می پردازیم:

غضروف مفصلی : لایه‌ای صاف و نرم که انتهای استخوان‌ها را می‌پوشاند و التهاب باعث نازک شدن و تخریب غضروف می شود و حرکت مفصل را دردناک می کند.

کپسول مفصلی: غشای اطراف مفصل که آن را محافظت و تثبیت می‌کند. در  آرتریت روماتوئید، سینوویوم یا غشاء داخلی کپسول ملتهب و ضخیم می شود.

سینویوم: غشای نازک داخلی کپسول مفصلی که مایع مفصلی تولید می‌کند. در روماتیسم مفصلی، سلول‌های التهابی به سینویوم حمله می‌کنند و باعث تورم و درد می‌شوند.

استخوان‌ها: التهاب مزمن می‌تواند باعث فرسایش استخوان و ایجاد دفورمیتی شود.

رباط‌ها و تاندون‌ها: تورم و التهاب باعث ضعف و کشیدگی رباط‌ها و تاندون‌ها می‌شود و ثبات مفصل کاهش می‌یابد.

مفهوم خودایمنی و چرا مفصل‌ها درگیر می‌شوند؟

مفهوم خودایمنی یعنی سیستم ایمنی بدن که معمولا برای محافظت در برابر میکروب‌ها و ویروس‌ ها فعال می‌شود، به اشتباه به بافت‌ های خود بدن حمله می‌کند. در روماتیسم مفصلی، خودایمنی مفاصل، مفاصل را به عنوان بیگانه شناسایی می‌کند و باعث التهاب مزمن مفصل می‌شود. دلیل درگیری مفصل ‌ها:

•       غشای سینوویال حساس: سینویوم یا غشای داخلی کپسول مفصلی در مفصل‌ها بافت نرم و بسیار فعال است و مستعد التهاب خودایمنی است.
•       پروتئین‌ها و آنتی ‌ژن‌ های خاص مفصلی: برخی پروتئین‌های موجود در مفصل، مانند کلاژن نوع  II، می‌توانند توسط سیستم ایمنی به عنوان هدف شناسایی شوند.

بنابراین، مفاصل به دلیل ساختار حساس، وجود آنتی‌ژن‌های خاص و فعالیت سلول‌های سینویوم، هدف اصلی حمله خودایمنی مفاصل هستند.

مفاصل و بافت‌های درگیر آرتریت روماتوئید

در روماتیسم مفصلی، چند بخش مهم مفصل تحت تأثیر التهاب خودایمنی قرار می‌گیرند. این بافت‌ها شامل غشای سینوویال، غضروف مفصلی و رباط‌ها هستند. آسیب به این ساختارها باعث درد، تورم، سفتی و کاهش حرکت مفصل می‌شود.

1.   غشای سینوویال : این غشای نازک داخلی کپسول مفصلی است که مایع مفصلی تولید می‌کند. در روماتیسم مفصلی، سیستم ایمنی به آن حمله می‌کند و باعث التهاب و ضخیم شدنش می‌شود. نتیجه تورم، درد و محدودیت حرکت مفصل است.
2. غضروف مفصلی : غضروف مفصل انتهای استخوان‌ها را می‌پوشاند و حرکت صاف مفصل را ممکن می‌کند. التهاب مزمن باعث نازک شدن و تخریب آن می‌شود. این آسیب موجب درد، خشکی و کاهش انعطاف مفصل می‌گردد.
3. رباط‌ها و تاندون‌ها : رباط‌ها مفصل را ثابت و تاندون‌ها عضله را به استخوان وصل می‌کنند. التهاب طولانی ‌مدت باعث ضعف و کشیدگی آنها می‌شود. نتیجه کاهش ثبات مفصل و افزایش خطر تغییر شکل و دفورمیتی است.

عوامل خطر و علل ابتلا به روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی علت دقیق مشخصی ندارد، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی، بیولوژیک‌ها و هورمونی در بروز آن نقش دارند.

عوامل ژنتیکی آرتریت روماتوئید

داشتن سابقه خانوادگی روماتیسم مفصلی احتمال ابتلا را افزایش می‌دهد. برخی ژن‌ها می‌توانند سیستم ایمنی را حساس‌ کنند و باعث شوند بدن به اشتباه به مفاصل حمله کند. شایع‌ ترین ژن ‌های مرتبط با این بیماری شامل HLA-DRB1 است که به ویژه آلل‌ها (شکل‌های مختلف این ژن) موجب افزایش خطر ابتلا به RA می شوند. علاوه بر آن، ژن‌های غیر HLA مانند PTPN22، STAT4، PADI4 و TRAF1-C5 نیز در حساسیت به روماتیسم مفصلی نقش دارند. این ژن‌ها بر پاسخ ایمنی بدن تاثیر می گذارند و زمینه بروز التهاب مزمن مفاصل و تخریب بافت‌ها را فراهم می‌کنند.

عواملی جنسیتی و هورمونی روماتیسم مفصلی

زنان بیش از مردان به روماتیسم مفصلی مبتلا می‌شوند و هورمون‌ها ممکن است در فعال شدن سیستم ایمنی نقش داشته باشند. تغییرات هورمونی می‌تواند شدت و زمان شروع بیماری را تحت تاثیر قرار دهد. بنابراین جنسیت و هورمون‌ها از عوامل مهم خطر ابتلا محسوب می‌شوند.

عوامل بیولوژیک‌ها

عوامل محیطی مانند چاقی، سیگار، عفونت‌ها و برخی آلاینده‌ ها می‌توانند سیستم ایمنی را تحریک کنند. این تحریک باعث می‌شود بدن به اشتباه به بافت‌ های مفصل حمله کند و التهاب مزمن ایجاد شود. بنابراین مواجهه با این عوامل خطر ابتلا به بیماری Rheumatoid Arthritis (RA) را افزایش می‌دهد.

 نشانه ها و علائم روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی باعث التهاب مفاصل می شود و با درد، تورم و سفتی همراه است. معمولاً مفاصل کوچک دست‌ها و پاها به‌صورت قرینه درگیر می‌شوند و صبح‌ها سفتی طولانی دارند. علاوه بر علائم مفصلی، خستگی، ضعف و کاهش انرژی عمومی نیز در بیماران مشاهده می‌شود.

علائم مفصلی

1.   تورم مفاصل : التهاب مفصل باعث تورم، گرمی و حساسیت در اطراف مفصل می‌شود. تورم مفاصل متقارن و در مفاصل کوچک دست‌ها و پاها دیده می‌شود.
2. درد مفاصل : بیماران درد مفصل را به ‌صورت مداوم یا هنگام حرکت تجربه می‌کنند. درد ناشی از التهاب مزمن باعث محدودیت فعالیت روزانه می‌شود.
3. خشکی صبحگاهی : سفتی و محدودیت حرکت مفاصل معمولا صبح‌ها پس از بیدار شدن بیشتر است. این حالت با حرکت تدریجی کاهش می‌یابد و گاهی بیش از یک ساعت طول می‌کشد.

علائم خارج مفصلی

1.   درگیری چشم : روماتیسم مفصلی می‌تواند باعث خشکی یا التهاب چشم شود. بیماران ممکن است قرمزی، درد یا حساسیت به نور تجربه کنند.
2. درگیری ریه‌ها : التهاب مزمن ممکن است بافت ریه را درگیر کند و مشکلات تنفسی ایجاد کند. علائم شامل تنگی نفس، سرفه خشک و کاهش ظرفیت تنفسی است.
3. درگیری عروق : التهاب عروق می‌تواند جریان خون را مختل کند و خطر بیماری ‌های قلبی را افزایش دهد. این وضعیت ممکن است باعث بی‌حسی، سردی یا ضعف در اندام ‌ها شود.

تشخیص و تست‌های Rheumatoid Arthritis (RA)

تشخیص روماتیسم مفصلی بر پایه ترکیبی از علائم بالینی و تست ‌های آزمایشگاهی انجام می‌شود. پزشک با بررسی مفاصل، سابقه بیماری و علائم عمومی، احتمال ابتلا را ارزیابی می‌کند، سپس با معاینه، آزمایش‌ها و تصویربرداری به تشخیص و تعیین شدت بیماری می پردازد.

معاینه فیزیکی و ارزیابی بالینی

در این مرحله پزشک مفاصل بیمار را از نظر تورم، قرمزی، گرمی و محدوده حرکت بررسی می‌کند. مفاصل کوچک دست‌ها و پاها ابتدا معاینه می‌شوند و الگوی قرینه اهمیت دارد. همچنین سابقه بیماری، درد، خشکی صبحگاهی مفاصل و علائم عمومی مانند خستگی ثبت می‌شود. این ارزیابی به پزشک کمک می‌کند شدت و مرحله بیماری را تخمین بزند.

آزمایشات خونی

تست فاکتور روماتوئید  RF و آنتی ‌بادی anti-CCP رایج ‌ترین آزمایش‌ها برای تشخیص روماتیسم مفصلی هستند. وجود این آنتی‌ بادی‌ها نشان‌ دهنده فعالیت سیستم ایمنی و احتمال حمله به مفاصل است. علاوه بر این، آزمایش ‌های التهابی مانند CRP و ESR برای سنجش شدت التهاب استفاده می‌شوند. این آزمایش‌ها هم تشخیص را تایید می‌کنند و هم در پیگیری بیماری مفید هستند.

تصویربرداری

رادیوگرافی ساده (X-ray) برای بررسی تخریب غضروف، فرسایش استخوان و دفورمیتی مفصل کاربرد دارد. MRI جزئیات بیشتری از التهاب سینویوم، تورم بافت نرم و آسیب زودرس مفصل نشان می‌دهد. این روش‌ها به پزشک کمک می‌کنند شدت بیماری و پیشرفت تخریب مفصل را ارزیابی کند و برنامه درمانی مناسب تعیین شود.

راه های درمان روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی یک بیماری التهابی مزمن است که در صورت درمان ‌نشدن می‌تواند به مفاصل و حتی اعضای دیگر بدن آسیب برساند. راه‌های درمان روماتیسم مفصلی با هدف کنترل التهاب، کاهش درد و جلوگیری از پیشرفت آسیب مفصلی انجام می‌شود که در ادامه این راه ها را به شما معرفی می کنیم.

درمان دارویی

در روماتیسم مفصلی، داروها نقش اصلی در کاهش التهاب، کنترل درد و جلوگیری از تخریب مفصل دارند. انتخاب دارو بر اساس شدت بیماری و پاسخ بیمار تعیین می‌شود.

1.   NSAIDs – داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی : این داروها التهاب و درد مفصل را کاهش می‌دهند و برای کنترل علائم کوتاه‌ مدت استفاده می‌شوند. آن‌ها به کاهش تورم و سفتی مفاصل کمک می‌کنند. با این حال، استفاده طولانی ‌مدت نیاز به نظارت پزشکی دارد.
2. DMARDs – داروهای ضد روماتیسمی اصلاح‌کننده بیماری : این داروها روند پیشرفت آرتریت روماتوئید را کند می‌کنند و از تخریب مفصل جلوگیری می‌نمایند. متوترکسات رایج‌ترین DMARD است و باعث کنترل التهاب سیستمیک می‌شود. اثر این داروها پس از چند هفته تا چند ماه ظاهر می‌شود.
3. بیولوژیک‌ها : داروهای بیولوژیک با هدف گیری سیستم ایمنی التهاب شدید را مهار می‌کنند. این داروها در بیماران مقاوم به DMARDs استفاده می‌شوند. آن‌ها می‌توانند علائم را بهبود دهند و پیشرفت تخریب مفصل را کاهش دهند.

توانبخشی

برنامه توانبخشی به حفظ عملکرد مفاصل و بهبود کیفیت زندگی کمک می‌کند. این روش شامل آموزش فعالیت‌های روزمره و استفاده از وسایل کمکی برای کاهش فشار روی مفاصل است. هدف کاهش درد و پیشگیری از تغییر شکل مفاصل است.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی با تمرینات کنترل شده، دامنه حرکت مفاصل را حفظ می‌کند و سفتی را کاهش می‌دهد. درمان شامل حرکات کششی، ماساژ و تکنیک‌ های کاهش التهاب است. این فیزیوتراپی برای روماتیسم مفصلی باعث تقویت عضلات اطراف مفصل و افزایش ثبات آن می‌شود.

ورزش تخصصی

تمرینات تخصصی شامل حرکات مقاومتی و کششی است که با شرایط هر بیمار تنظیم می‌شوند. ورزش منظم باعث تقویت عضلات، کاهش درد و بهبود انعطاف مفاصل می‌شود. همچنین فعالیت بدنی مناسب از پیشرفت بیماری و تغییر شکل مفصل جلوگیری می‌کند.

نقش کلینک فیزیوتراپی در درمان رماتیسم مفصلی

کلینیک های فیزیوتراپی به‌ دلیل داشتن تجهیزات تخصصی، ارزیابی دقیق و ارائه برنامه ‌های درمانی مناسب هر فرد نقش مهمی در کنترل رماتیسم مفصلی دارد، برای همین، هنگام انتخاب کلینیک باید به تجربه درمانگران در بیماری‌ های روماتیسمی، کیفیت تجهیزات، و پیگیری مداوم روند درمان توجه کنید.

کلینیک دکتر حکیم با بهره‌ گیری از تیم متخصص فیزیوتراپی و روماتولوژی، خدمات جامعی برای بیماران روماتیسم مفصلی ارائه می‌دهد. این کلینیک مجهز به دستگاه ‌های مدرنی مانند اولتراسوند، لیزر درمانی و تحریک الکتریکی عضلات است که روند بهبود مفاصل و کاهش التهاب را سرعت می دهد.

در این مرکز پزشکان و فیزیوتراپیست‌ها با علائم و درجه بیماری برای هر فرد برنامه مشخص تعیین می کنند تا هر بیمار بهترین نتیجه را از روند درمان بدست آورد. برای تجربه بهبود واقعی در کنترل روماتیسم مفصلی، استفاده از خدمات کلینیک فیزیوتراپی دکتر حکیم یک فرصت استثنایی است.

عوارض روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی یک بیماری مزمن خودایمنی است که علاوه بر مفاصل، می‌تواند بافت‌ها و اعضای دیگر بدن را تحت تأثیر قرار دهد. التهاب طولانی‌ مدت مفاصل باعث درد، محدودیت حرکت و کاهش کیفیت زندگی می‌شود. عدم کنترل بیماری می‌تواند منجر موجب درگیری سیستمیک روماتیسم و عوارض جدی گردد.

عوارض مفصلی

روماتیسم مفصلی باعث التهاب مزمن مفاصل می‌شود که به مرور غضروف و استخوان را تخریب می‌کند. این تخریب می‌تواند منجر به بدشکلی و دفورمیتی مفصل شود و حرکت طبیعی را محدود کند. در نتیجه، فعالیت‌های روزمره بیمار مانند گرفتن اشیاء یا راه رفتن دشوار می‌شود.

عوارض سیستمیک

التهاب مزمن ناشی از روماتیسم مفصلی می‌تواند قلب و عروق را درگیر کند و خطر بیماری‌های قلبی مانند تصلب شرایین و التهاب قلبی را افزایش دهد. همچنین ریه‌ها ممکن است دچار التهاب یا فیبروز شوند که باعث تنگی نفس و کاهش ظرفیت تنفسی می‌گردد. این عوارض نشان می‌دهند که RA تنها محدود به مفاصل نیست و یک بیماری سیستمیک است.

نکات پیشگیری از روماتیسم مفصلی

اگرچه نمی‌ توان به‌طور کامل از ابتلا به روماتیسم مفصلی جلوگیری کرد، رعایت برخی نکات می‌تواند احتمال بروز بیماری و پیشرفت آن را کاهش دهد. مدیریت سبک زندگی، کنترل عوامل خطر و پیگیری منظم پزشکی نقش مهمی در پیشگیری و کنترل بیماری دارند. اقدام به موقع می‌تواند از تخریب مفاصل و کاهش کیفیت زندگی جلوگیری کند.

سبک زندگی سالم برای پیشگیری از روماتیسم مفصلی

رعایت سبک زندگی سالم می‌تواند خطر ابتلا به روماتیسم مفصلی را کاهش دهد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. تغییرات ساده در عادات روزمره، تغذیه و فعالیت بدنی نقش مهمی در سلامت مفاصل دارند. همچنین مدیریت استرس و پیگیری منظم پزشکی می‌تواند تاثیر قابل توجهی بر پیشگیری و کنترل بیماری داشته باشد، و اما نکاتی که از بروز روماتیسم مفصلی پیشگری می کنند عبارتند از:

•       ترک سیگار و اجتناب از دود دخانیات
•       حفظ وزن سالم و کنترل چاقی
•       فعالیت بدنی منظم و تمرینات کششی
•       رعایت رژیم غذایی سالم و ضد التهاب
•       کنترل استرس و خواب کافی
•       معاینات پزشکی منظم و تشخیص زودهنگام
•       مصرف کافی ویتامین D و کلسیم
•       جلوگیری از آسیب‌های مفصلی و فشار زیاد به مفاصل
•       پرهیز از مصرف الکل به‌صورت مداوم
•       پیگیری دقیق درمان در صورت ابتلا به علائم اولیه

ایا روماتیسم مفصلی باعث تنگی نفس میشود؟

ایا روماتیسم مفصلی باعث تنگی نفس میشود؟ بله، روماتیسم مفصلی (RA) می‌تواند باعث تنگی نفس شود، اما نه همیشه و معمولا به دلیل درگیری سیستمیک روماتیسم است، نه فقط مشکل مفصلی این بیماری. علل تنگی نفس در بیماران Rheumatoid Arthritis (RA) عبارتند از:

1.   درگیری ریه‌ها: التهاب مزمن می‌تواند باعث فیبروز ریه، التهاب غشاهای ریه یا پلور شود که ظرفیت تنفسی را کاهش می‌دهد.
2. التهاب عروق و قلب: برخی بیماران دچار بیماری قلبی یا التهاب عروق می‌شوند که می‌تواند جریان خون و اکسیژن‌ رسانی را مختل کند.
3. ضعف عضلات تنفسی: التهاب مزمن و کاهش فعالیت ممکن است باعث ضعف عضلات مربوط به تنفس شود.

چرا به کلینیک دکتر حکیم مراجعه کنید؟

مرکز فیزیوتراپی دکتر حکیم با تمرکز بر تخصص، امکانات پیشرفته و تجربه موفق بیماران، محیطی ایده‌آل برای درمان روماتیسم مفصلی فراهم کرده است. در ادامه، جزئیات مزایای کلینیک و روند درمان در این مرکز ارائه شده است.

•       این کلینیک دارای روماتولوژیست‌ها و فیزیوتراپیست‌های مجرب است که بهترین روش‌های درمان روماتیسم مفصلی را ارائه می‌دهند.
•       با بهره‌گیری از دستگاه‌های پیشرفته مانند اولتراسوند، لیزر درمانی و تجهیزات توانبخشی، روند بهبود بیماران تسریع می‌شود.
•       تجربه نشان داده بسیاری از بیماران با کاهش درد، افزایش دامنه حرکت مفاصل و بهبود کیفیت زندگی به نتایج مطلوب درمان رسیدند.

و اما روند درمان در کلینیک دکتر حکیم شامل:

•       کلینیک وضعیت مفاصل و علائم بیماران را به‌طور کامل بررسی می‌کند تا درمان مؤثر آغاز شود.
•       براساس نیاز هر بیمار، برنامه‌ای شامل دارو، فیزیوتراپی و تمرینات تخصصی طراحی می کند.
•       پیشرفت بیماران به ‌طور منظم بررسی و برنامه درمانی بر اساس پاسخ بدن اصلاح می‌گردد تا بهترین نتیجه حاصل شود.

کلام اخر

برای کنترل و مدیریت روماتیسم مفصلی، اقدام به موقع اهمیت ویژه‌ای دارد. شما هم برای روند سریع و هدفمند درمان رماتیسم مفصلی می توانید با انتخاب کلینیک دکتر کمالی حکیم مسیر درمان را از همین الان آغاز کنید و  برای ارزیابی دقیق وضعیت روماتیسم مفصلی از همین امروز  از طریق فرم زیر اقدام کنید و اولین گام به سوی بهبود کیفیت زندگی و فعالیت بدون محدودیت را بردارید. منتظر شما هستیم!