فیزیوتراپی دیسک کمر + روش های تشخیص و درمان

مقایسه درمان دیسک کمر با فیزیوتراپی با درمان‌ های دیگر

در درمان دیسک کمر، روش‌های مختلفی مانند فیزیوتراپی، جراحی و درمان‌ های دارویی یا تزریقی استفاده می‌شوند که هرکدام مزایا و محدودیت ‌های خاص خود را دارند.

فتق دیسک کمر چیست؟

فتق دیسک کمری یا Herniated lumbar disc، که به آن دیسک بیرون ‌زده یا دیسک لغزنده هم گفته می‌شود، یک وضعیت پزشکی است که در آن هسته‌ ژلاتینی داخل دیسک بین مهره‌ ای (نوکلئوس پولپوزوس) از دیواره‌ بیرونی سخت دیسک (آنولوس فیبروزوس) بیرون می‌زند و ممکن است به عصب‌ های اطراف ستون فقرات فشار وارد کند.

 آناتومی دیسک

دیسک بین مهره‌ای مانند فنری در بین مهره‌های ستون فقرات است که به جذب فشار و ضربه‌ های ناشی از حرکت و وزن بدن کمک می‌کند. دیسک ‌ها باعث می‌شوند ستون فقرات انعطاف ‌پذیر و متحرک باقی بماند و ارتفاع بین مهره‌ها حفظ شود. ساختار دیسک شامل دو بخش اصلی است:

•       هسته مرکزی نرم : یک بخش ژلاتینی و انعطاف ‌پذیر که فشارها و ضربه‌ها را جذب می‌کند.
•       حلقه بیرونی سخت : لایه‌ای محکم و فیبری که هسته را در جای خود نگه می دارد و از آن محافظت می‌کند.

دیسک‌ها با صفحات استخوانی مهره‌ها در بالا و پایین در تماس هستند و مواد مغذی خود را از آن‌ ها دریافت می‌کنند، زیرا خود دیسک عروق خونی ندارد. عملکرد کلی دیسک شامل جذب فشار، حفظ ارتفاع ستون فقرات و امکان حرکت و انعطاف مهره ‌ها است.

علل و ریسک‌ فاکتورهای ایجاد دیسک کمر

در این بخش می‌خواهیم درباره عواملی صحبت کنیم که احتمال آسیب Herniated lumbar disc را افزایش می‌دهند. همچنین بررسی می‌کنیم چه ویژگی‌ها یا شرایطی ممکن است ریسک ابتلا به مشکلات دیسک را بیشتر کند.

1.   فرسودگی ناشی از سن بالا: با افزایش سن، دیسک‌ها خشک و شکننده می‌شوند و انعطاف‌پذیری خود را از دست می‌دهند که احتمال آسیب یا فتق دیسک کمری را افزایش می‌دهد. فرسودگی طبیعی باعث کاهش توانایی دیسک در جذب فشار و ضربه نیز می‌شود.
2. حرکات نادرست کمر: خم شدن یا چرخش ناگهانی و بلند کردن اجسام سنگین به شکل نادرست فشار زیادی به دیسک وارد می‌کند و می‌تواند منجر به پارگی حلقه بیرونی و بیرون ‌زدگی هسته شود. این آسیب‌ها حتی در حرکت‌های روزمره هم ممکن است رخ دهند.
3. ضربه یا تصادف: زمین خوردن، تصادف یا ضربه مستقیم به ستون فقرات می‌تواند دیسک را دچار آسیب ناگهانی کند. این نوع صدمات ممکن است باعث فتق دیسک کمری یا فشار روی اعصاب شود.
4. اضافه وزن: وزن زیاد بدن فشار بیشتری روی دیسک‌ها و مهره‌های کمر وارد می‌کند و با گذشت زمان باعث فرسودگی آنها می‌شود. این فشار مزمن احتمال بیرون ‌زدگی هسته دیسک و ایجاد درد را افزایش می‌دهد.
5. فعالیت بدنی سنگین: کارهایی که نیاز به بلند کردن مکرر اجسام سنگین یا خم شدن طولانی دارند، دیسک را تحت فشار شدید قرار می‌دهند. این فشار طولانی ‌مدت می‌تواند آسیب تدریجی یا ناگهانی به دیسک ایجاد کند.
6. ژنتیک و سابقه خانوادگی: افرادی که والدین یا اقوام نزدیکشان مشکلات دیسک داشتند، استعداد بیشتری برای ابتلا به آسیب دیسک دارند. این موضوع نشان می‌دهد عوامل ژنتیکی می‌توانند ساختار دیسک و مقاومت آن را تحت تأثیر قرار دهند.
7. سیگار و مصرف مواد ناسالم
8. سیگار کشیدن باعث کاهش جریان خون و تغذیه دیسک‌ ها می‌شود و فرسودگی آنها را سرعت می دهد. کاهش اکسیژن ‌رسانی و تغذیه مناسب دیسک‌ها احتمال آسیب و فتق را افزایش می‌دهد.
9. کم ‌تحرکی و سبک زندگی نشسته: نشستن طولانی‌مدت و کم‌تحرکی باعث فشار مزمن روی دیسک‌ها و ضعف عضلات پشتی می‌شود. این شرایط احتمال بروز درد و آسیب دیسک را بیشتر می‌کند.
10. فشار روانی و استرس: استرس مزمن می‌تواند تنش عضلانی در کمر و گردن ایجاد کند و فشار روی دیسک‌ها را افزایش دهد. افزایش تنش عضلانی به مرور زمان به فرسودگی و آسیب دیسک منجر می‌شود.
11. بیماری‌ها و شرایط پزشکی: بیماری‌هایی مانند دیابت یا اختلالات التهابی ممکن است ساختار و سلامت دیسک را تحت تاثیر قرار دهند. این شرایط می‌توانند احتمال آسیب یا بیرون ‌زدگی دیسک را افزایش دهند.

علائم و نشانه‌های فتق دیسک کمری

علائم دیسک کمر به دلیل فشار هسته دیسک بر روی اعصاب ستون فقرات ایجاد می‌شوند و می‌تواند شدت و محل متفاوتی داشته باشند. بسته به موقعیت دیسک، درد ممکن است در کمر، گردن یا اندام‌ها احساس شود و با حرکت تشدید گردد.

•       درد مداوم کمر با نشستن یا بلند کردن اجسام تشدید می‌شود.
•       فشار دیسک روی عصب سیاتیک باعث درد تیرکشنده یک‌طرفه پاها است.
•       بی‌حسی یا سوزن‌سوزن شدن پا و دست ناشی از فشار عصبی.
•       ضعف عضلات پا یا دست نشان‌دهنده فشار دیسک روی عصب است.
•       خم شدن، چرخش یا بلند کردن اجسام درد دیسک را تشدید می‌کند.
•       درد هنگام استراحت یا خواب ناشی از تغییر فشار داخل دیسک است.
•       حرکت کمر یا گردن با سفتی و دشواری، مخصوصاً صبح‌ها، همراه است.
•       کاهش انعطاف ستون فقرات انجام حرکات روزمره را دشوار می‌کند.
•       فشار شدید روی اعصاب موجب اختلال تعادل و کاهش کنترل عضلات می‌شود.
•       درد تیرکشنده از دیسک به بازو، شانه، باسن یا پاها منتشر می‌شود.

روش های تشخیص دیسک کمر

تشخیص دیسک کمر با بررسی علائم اولیه بیمار و معاینه بالینی شروع می‌شود و پزشک حرکت ستون فقرات، قدرت عضلات و حس را ارزیابی می‌کند. این معاینه اولیه به شناسایی محل آسیب و شدت فشار روی اعصاب کمک می‌کند و مشخص می‌کند چه روش تصویربرداری یا آزمایش‌ های تکمیلی لازم است.

1.   MRI – ام آر ای : به طور دقیق ساختار دیسک و فشار روی اعصاب را نشان می‌دهد و روشی دقیق برای تشخیص فتق دیسک است.
2. CT  اسکن : جزئیات استخوان‌ها و دیسک‌ها را به تصویر می‌کشد و برای مشاهده تغییرات ساختاری مفید است.
3. اشعه ایکس (X-ray): هرچند دیسک را مستقیم نشان نمی‌دهد، اما وضعیت مهره‌ها و تغییرات ناشی از فرسودگی را مشخص می‌کند.
4. الکترومیوگرافی (EMG): فعالیت عصبی و عضلانی را بررسی می‌کند و فشار روی عصب یا آسیب عصبی ناشی از دیسک را تشخیص می‌دهد.
5. میلوگرام : تزریق رنگ کنتراست به کانال نخاع برای مشاهده فشار روی ریشه عصبی، کمتر رایج است، اما در موارد خاص کاربرد دارد.

اهمیت فیزیوتراپی دیسک کمر

حرکات فیزیوتراپی برای دیسک کمر نقش کلیدی در مدیریت مشکلات دیسک کمر دارد و می‌تواند درد را کاهش دهد و موجب عملکرد و اصلاح وضعیت ستون فقرات شود. با استفاده از تمرینات تخصصی کمر و شکم، تمرینات کششی دیسک و آموزش وضعیت صحیح بدن، فشار وارد بر دیسک و اعصاب کاهش می‌یابد و خطر آسیب‌های بیشتر کمتر می‌شود.

فیزیوتراپی دیسک کمر همچنین به تقویت عضلات حمایت ‌کننده، افزایش انعطاف ‌پذیری و بهبود تعادل کمک می‌کند.

بر اساس گزارش وب‌سایت معتبر PubMed:

“Exercise therapy enhances core muscle strength and lumbar stability, relieves lower back and leg pain, and improves patients’ quality of life.”
(تمرینات ورزشی درمانی باعث افزایش قدرت عضلات مرکزی و ثبات کمری می‌شوند، درد کمر و پاها را کاهش می‌دهند و کیفیت زندگی بیماران را بهبود می‌بخشند.)

فیزیوتراپی کمر روشی غیرتهاجمی می باشد که نه تنها درمانی موثر است، بلکه با پیشگیری از عود آسیب و بهبود کیفیت زندگی، جزء بخش مهم مدیریت طولانی‌ مدت دیسک کمر محسوب می‌شود.

اگر شما هم قصد استفاده از روش فیزیوتراپی دیسک کمر را برای درمان دارید، می توانید در مرکز فیزیوتراپی کلینیک دکتر حکیم با بهره‌ گیری از تجهیزات پیشرفته و تیم متخصص، درمان دیسک کمر و مشکلات ستون فقرات را برطرف کنید. برنامه‌های تمرینی کششی، تقویتی و اصلاح وضعیت بدنی بصورت شخصی برای هر فرد تعیین می شود تا فشار روی دیسک‌ را کاهش و درد را تسکین دهند.

رویکرد جامع کلینیک شامل آموزش مراقبت ‌های روزمره، پایش دقیق پیشرفت و حمایت حرفه‌ ای است که نتیجه درمان مو ثر و بازگشت سریع به فعالیت ‌های روزمره را براحتی ایجاد می‌کند.

درمان دیسک کمر با فیزیوتراپی

تأثیر فیزیوتراپی در درمان دیسک کمر بسیار قابل توجه است و می‌تواند موجب کاهش درد شود و با ادامه روند درمان به طور کامل از بروز دوباره این علائم و بیماری جلوگیری خواهد کرد. درمان دیسک کمر با فیزیوتراپی شامل موارد مختلفی از تکنیک های فعال و غیر فعال و… می باشد که در ادامه بیشتر توضیح می دهیم.

تکنیک های فیزیوتراپی دیسک کمر

تکنیک‌های فیزیوتراپی شامل روش‌های فعال و غیرفعال در فیزیوتراپی هستند که هدف آنها کاهش درد، بهبود انعطاف و تقویت عضلات ستون فقرات است.

•       فعال: تکنیک ‌های فعال تمریناتی هستند که توسط خود بیمار و با مشورت و راهنمایی فیزیوتراپ انجام می‌شوند تا عضلات کمر و شکم تقویت شود و انعطاف ستون فقرات افزایش یابد. این حرکات فیزیوتراپی برای دیسک کمر  شامل تقویت عضلات شکم ، Crunch کنترل ‌شده، پل کمر و کشش کمر در حالت گربه و گاو هستند که با تکرار منظم باعث کاهش فشار روی دیسک می‌شوند.
•       غیرفعال: تکنیک ‌های غیرفعال مستقیم توسط فیزیوتراپیست انجام می‌شوند و بیمار نقش فعال ندارد، هدف کاهش درد و اسپاسم است. این حرکات فیزیوتراپی برای دیسک کمر شامل ماساژ درمانی، کشش دستی ستون فقرات و حرارت موضعی یا اولتراسوند هستند که عضلات را شل می کنند و جریان خون ناحیه آسیب ‌دیده را افزایش می‌دهند.

دستگاه‌های فیزیوتراپی دیسک کمر

دستگاه‌ های فیزیوتراپی شامل اولتراسوند، لیزر درمانی، TENS و حرارت موضعی هستند که درد و التهاب را کاهش می‌دهند. این دستگاه‌ها به ترمیم بافت‌ها، کاهش اسپاسم عضلانی و افزایش جریان خون در ناحیه آسیب ‌دیده کمک می‌کنند. استفاده منظم و زیر نظر فیزیوتراپیست باعث تسریع روند بهبود و کاهش فشار روی دیسک می‌شود.

تمرینات خانگی فیزیوتراپی کمر

تمرینات خانگی شامل کشش ‌های ساده، تقویت عضلات کمر و شکم و اصلاح وضعیت بدن در طول روز هستند. انجام منظم این تمرینات به حفظ انعطاف ستون فقرات، کاهش درد و جلوگیری از عود آسیب کمک می‌کند. فیزیوتراپیست با آموزش صحیح این تمرینات، فرد را قادر می‌سازد به شکل مستقل روند درمان خود را ادامه دهد.

پیشگیری و سبک زندگی بعد از درمان دیسک کمر

بعد از درمان دیسک کمر، رعایت سبک زندگی سالم و اقدامات پیشگیرانه اهمیت زیادی دارد تا خطر بازگشت آسیب کاهش یابد.

1.   انجام تمرینات کششی و تقویتی روزانه
2. کاهش وزن اضافی و حفظ وزن سالم
3. وضعیت صحیح بدن در طول روز هنگام نشستن، ایستادن و برداشتن اجسام
4. انجام ورزش‌های سبک و منظم مثل پیاده ‌روی، شنا یا دوچرخه ‌سواری با شدت کم
5. اجتناب از حرکات ناگهانی و بلند کردن سنگین
6. استفاده از صندلی مناسب، ارتفاع میز استاندارد و قرارگیری صحیح وسایل
7. ترک سیگار و پرهیز از مواد مضر که باعث کاهش جریان خون و تغذیه دیسک‌ها می‌شوند.
8. خواب کافی با تشک و بالش مناسب
9. کاهش استرس و مدیریت تنش عضلانی
10. مراجعه دوره ‌ای به پزشک یا فیزیوتراپیست به تشخیص زودهنگام مشکلات و پیشگیری از عود دیسک کمک می‌کند.

فیزیوتراپی دکتر حکیم: درمان ایمن و موثر دیسک کمر

اگر به دنبال مرکزی مطمئن برای درمان دیسک کمر هستید، کلینیک دکتر حکیم با سالها تجربه و متخصصان حرفه ای فیزیوتراپی بهترین گزینه برای شماست.

تیم حرفه‌ای این کلینیک با بهره‌گیری از تکنیک‌های فعال و غیرفعال، دستگاه‌های پیشرفته و برنامه‌های تمرینی مناسب هر فرد، به کاهش درد و بهبود عملکرد ستون فقرات کمک می‌کند.

علاوه بر درمان تخصصی با آموزش وضعیت صحیح بدن و تمرینات خانگی، روند بهبود را سرعت می دهند و از عود مجدد آسیب جلوگیری می‌کنند. همین حالا از طریق فرم زیر برای کلینیک دکتر حکیم وقت بگیرید و مسیر درمان خود را آغاز کنید تا زندگی فعال‌ و بدون درد داشته باشید.