التهاب ستون فقرات – درمان التهاب ستون فقرات با فیزیوتراپی

تعریف التهاب ستون فقرات

التهاب ستون فقرات یعنی ورم و درد طولانی ‌مدت در استخوان‌ های پشت بدن که ستون فقرات را می‌سازند. این بیماری بیشتر در قسمت پایین کمر و لگن دیده می‌شود و باعث درد، خشکی و سختی در حرکت می شود. گاهی مهره ‌های پشت به مرور به هم می‌چسبند و حرکت بدن کمتر می‌شود.

بر اساس گزارش وب‌سایت معتبر Johns Hopkins Medicine:

“Ankylosing spondylitis is a type of arthritis that causes inflammation in certain parts of the spine … it may damage the joint between the spine and the hipbone (sacroiliac joint).”
(اسپوندیلیت آنکیلوزان نوعی آرتروز است که باعث التهاب در بخش‌هایی از ستون فقرات می‌شود … و ممکن است مفصل بین ستون فقرات و استخوان لگن (مفصل خاجی-وایلیاک) را آسیب دهد.)

این توضیح علمی نشان می‌دهد که چرا التهاب ستون فقرات می‌تواند باعث درد، سفتی و محدودیت حرکت شود و اهمیت تشخیص و درمان به‌موقع را برجسته می‌کند.

آناتومی ستون فقرات و مفاصل درگیر

ستون فقرات از کنار هم قرار گرفتن استخوان‌ هایی به نام مهره‌ها شکل می گیرد که این مهره ‌ها از گردن تا پایین کمر امتداد دارند و بدن را سرپا نگه میدارند و از نخاع بخش حساس سیستم عصبی درون ستون فقرات محافظت می‌کنند. ستون فقرات از پنج بخش اصلی ساخته شده :

•       گردنی (سرویکال): شامل ۷ مهره در ناحیه گردن.
•       پشتی (توراسیک): ۱۲ مهره در قسمت پشت و بالای کمر که دنده‌ها به آن وصل‌ هستند.
•       کمری (لومبار): ۵ مهره در پایین کمر که بیشترین وزن بدن را تحمل می‌کنند.
•       خاجی (ساکرال): ۵ مهره که به هم جوش خوردند و با استخوان لگن مفصل دارند.
•       دُم‌گاهی (کوکسیژئال): چند مهره کوچک در انتهای ستون فقرات.

در بیماری التهاب ستون فقرات مثل ankylosing spondylitis بیشتر مفصل بین استخوان خاجی و لگن به نام مفصل sacroiliitis درگیر می‌شود. سپس التهاب به مفاصل بین مهره‌ها گسترش پیدا می‌کند و ممکن است باعث سفتی، درد و در نهایت جوش خوردن مهره‌ها شود. عضلات و رباط ‌های اطراف ستون فقرات نیز ممکن است در اثر التهاب آسیب ببینند.

انواع التهاب ستون فقرات

التهاب ستون فقرات می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود و بخش‌های متفاوتی از ستون فقرات را درگیر کند. برخی از انواع آن مزمن و خودایمنی هستند، در حالی که برخی دیگر به علت عفونت یا آسیب به وجود می‌آیند. در ادامه، چهار نوع شایع التهاب ستون فقرات ناشی از عفونت یا آسیب را برای شما معرفی می کنیم

اسپوندیلیت آنکیلوزان – ankylosing spondylitis

ankylosing spondylitis نوعی التهاب مزمن است که از پایین ‌ترین بخش ستون فقرات محل اتصال به لگن شروع می‌شود. این بیماری باعث ورم مهره کمر، درد، خشکی و کاهش حرکت در کمر می‌گردد و ممکن است با گذشت زمان مهره‌ها به هم بچسبند و انعطاف ‌پذیری از بین برود. بیشتر در جوانان و به ‌ویژه مردان دیده می‌شود. ورزش منظم و درمان دارویی راه درمان ورم مهره کمر است و می‌تواند از پیشرفت جلوگیری کند.

ساکروایلیت – sacroiliitis

ساکروایلیت به التهاب مفصل بین استخوان خاجی و استخوان لگن گفته می‌شود. مفصل sacroiliitis محل اتصال ستون فقرات به لگن است و در هنگام التهاب باعث درد در پایین کمر، باسن یا پشت ران می‌شود. علت آن می‌تواند بیماری ‌های التهابی، عفونت یا حتی فشار و آسیب مکانیکی باشد. درمان معمولا شامل داروهای ضد التهاب، فیزیوتراپی و در موارد خاص تزریق دارو در مفصل است.

 سندرم مفاصل فاست  – facet joint inflammation

در facet joint inflammation ، مفاصل کوچکی که بین مهره‌های ستون فقرات قرار دارند مفاصل فاست دچار التهاب یا ساییدگی می‌شوند. این مشکل بیشتر در اثر فرسودگی، حرکات تکراری یا وضعیت بد بدن به وجود می‌آید. درد معمولا در ناحیه کمر یا گردن حس می‌شود و با چرخاندن یا خم شدن تشدید می‌گردد. درمان مفصل فاست شامل فیزیوتراپی، داروهای ضد التهاب و گاهی تزریق دارو در مفصل است.

التهاب ثانویه ناشی از عفونت یا آسیب

گاهی Spinal inflammation به‌طور مستقیم به علت عفونت باکتریایی یا ویروسی، یا به دنبال آسیب شدید ایجاد می‌شود. این نوع التهاب ممکن است ناگهانی شروع شود و با تب، درد شدید و ناتوانی در حرکت همراه باشد. اگر درمان نشود، می‌تواند باعث تخریب مهره‌ها و گسترش عفونت گردد. درمان ان با آنتی‌بیوتیک، استراحت و در موارد شدید جراحی انجام می‌شود.

علل و ریسک‌فاکتورهای التهاب ستون فقرات

التهاب ستون فقرات بی‌دلیل به وجود نمی‌آید و عواملی مانند ژنتیک، سبک زندگی، وضعیت بد بدنی، وجود ژن‌های خاص مانند HLA-B27 یا حتی عفونت می‌توانند در پیدایش آن نقش داشته باشند. شناخت عوامل ایجاد التهاب مهره های ستون فقرات کمک می‌کند تا بتوانید آن را زودتر تشخیص دهید و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنید.

ژنتیک HLA-B27

وراثت نقش مهمی در ابتلا به التهاب ستون فقرات دارد و افرادی که سابقه خانوادگی دارند، بیشتر در معرض هستند. وجود ژن HLA-B27 باعث تحریک سیستم ایمنی و حمله به بافت‌ های خودی می‌شود. این ژن به‌ تنهایی عامل ابتلا نیست، اما احتمال بیماری در کنار سابقه خانوادگی، آسیب ‌های فیزیکی ستون فقرات، عفونت ‌ها، بدشکلی ‌های ستون فقرات، سبک زندگی ناسالم مانند نشستن طولانی، سیگار کشیدن و چاقی افزایش می‌یابد. ترکیب این عوامل با ژن HLA-B27 می‌تواند خطر بروز سندرم التهابی ستون فقرات و دردهای مزمن را به ‌طور قابل توجهی بیشتر کند.

عفونت‌ها، آسیب‌ها و بدشکلی ستون فقرات

عفونت‌های باکتریایی یا ویروسی می‌توانند سیستم ایمنی را تحریک کنند و Spinal inflammation ایجاد کنند. آسیب‌های فیزیکی مانند سقوط یا فشار تکراری مهره‌ ها را ضعیف می‌کنند. همچنین بدشکلی ‌های مادرزادی یا اکتسابی در ستون فقرات فشار نابرابر وارد می کند و باعث التهاب می‌شوند.

 سبک زندگی

عادت‌های روزمره می‌توانند به‌طور مستقیم بر سلامت ستون فقرات تأثیر بگذارند:

1.   نشستن زیاد: نشستن طولانی باعث ضعف و خشکی عضلات کمر و کاهش جریان خون می‌شود که منجر به التهاب و درد مزمن ستون فقرات می‌گردد. انجام حرکات کششی و تغییر وضعیت هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه می‌تواند از این مشکل پیشگیری کند.
2. سیگار کشیدن: سیگار با کاهش اکسیژن ‌رسانی و کند کردن ترمیم بافت ‌ها، التهاب و ساییدگی دیسک‌ها و مهره‌ها را تشدید می‌کند. ترک سیگار روند بهبود درد و سلامت ستون فقرات را سرعت می‌بخشد.
3. چاقی: اضافه وزن فشار زیادی بر مهره ‌ها وارد می‌کند و با ترشح مواد التهابی، التهاب ستون فقرات را افزایش می‌دهد. کاهش وزن و فعالیت بدنی منظم یکی از موثرترین روش‌ها برای پیشگیری و کاهش درد است.

علائم التهاب ستون فقرات

التهاب ستون فقرات با درد و سفتی در ناحیه کمر یا گردن شروع می‌شود و می‌تواند باعث کاهش انعطاف و حرکت طبیعی بدن شود. علائم التهاب ستون فقرات اغلب تدریجی هستند و ممکن است در ابتدا خفیف باشند، اما با گذشت زمان شدت آن‌ بیشتر می شود و علاوه بر ستون فقرات، گاهی مفاصل دیگر و حتی ارگان ‌های داخلی را درگیر می کند.

 درد و سفتی صبحگاهی

یکی از علائم التهاب ستون فقرات، درد و سفتی کمر یا گردن بعد از بیدار شدن است که معمولا ۳۰ دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشد. با حرکت و فعالیت روزانه سفتی کمتر می شود، اما استراحت طولانی دوباره آن را تشدید می‌کند. این علامت به پزشکان کمک می‌کند التهاب مهره های ستون فقرات را از دردهای مکانیکی یا عضلانی تشخیص دهند.

کاهش دامنه حرکت و درد باسن و پایین کمر

التهاب مفاصل ستون فقرات حرکت بدن را محدود می کنند و خم شدن یا چرخش با درد همراه می کند. درد اغلب به باسن، ران یا پشت پا منتشر می شود. کاهش انعطاف ستون فقرات می‌تواند فعالیت ‌های روزمره مانند راه رفتن طولانی یا بلند کردن اجسام را دشوار کند.

درگیری سایر مفاصل یا ارگان‌ها

گاهی التهاب تنها به ستون فقرات محدود نمی‌شود و مفاصل دیگر مانند زانو، شانه یا مچ دست دچار درد و تورم می‌شوند. علاوه بر این، چشم، قلب یا ریه‌ها نیز ممکن است تحت تاثیر قرار بگیرند. شناسایی این علائم زودهنگام برای پیشگیری از عوارض جدی بسیار اهمیت دارد.

راه های تشخیص التهاب ستون فقرات

تشخیص التهاب ستون فقرات معمولاً با ترکیبی از معاینه فیزیکی، آزمایش‌های خون و تصویربرداری انجام می‌شود. این روش‌ها کمک می‌کنند تا پزشک شدت التهاب، محل دقیق آن و درگیری مفاصل یا بافت‌های دیگر را مشخص کند. تشخیص زودهنگام می‌تواند روند درمان و کنترل بیماری را بسیار مؤثرتر کند.

معاینه فیزیکی

پزشک با لمس ستون فقرات، مفاصل و عضلات اطراف، میزان درد، سفتی و کاهش حرکت را بررسی می‌کند. تست ‌های ساده مانند خم کردن یا چرخاندن بدن به تشخیص محل التهاب کمک می‌کنند. همچنین بررسی وضعیت راه رفتن، تعادل و قدرت عضلانی اطلاعات مهمی درباره شدت بیماری به پزشک می‌دهد.

آزمایشات خون

آزمایش‌های خون یکی از ابزارهای مهم برای تشخیص التهاب ستون فقرات هستند و می‌توانند وجود التهاب فعال یا زمینه ژنتیکی بیماری را نشان دهند. این آزمایش‌ ها همراه با معاینه و تصویربرداری به پزشک کمک می‌کنند تا تشخیص دقیق‌ و سریع ‌تری داشته باشد. این ازمایشات شامل:

1.   CRP (C-reactive protein): این آزمایش نشان می‌دهد که آیا التهاب فعال در بدن وجود دارد یا خیر. مقدار بالای CRP می‌تواند نشانه التهاب ستون فقرات باشد.
2. HLA-B27 : بررسی وجود این ژن کمک می‌کند تا احتمال ابتلا به اسپوندیلیت آنکیلوزان (ankylosing spondylitis) و بیماری‌های مرتبط تشخیص داده شود.

 تصویربرداری (X-ray، MRI)

تصویربرداری یکی از روش‌های کلیدی برای تشخیص التهاب ستون فقرات است و به پزشک کمک می‌کند تا شدت التهاب و محل دقیق آن را مشخص کند و برنامه درمانی مناسبی برای بیمار مشخص کند. این روش‌ها می‌توانند التهاب فعال، سفتی مهره‌ها یا آسیب به بافت ‌های اطراف ستون فقرات را نشان دهند.

1.   X-ray: با اشعه ایکس می‌توان تغییرات ساختاری مهره‌ها و مفاصل را مشاهده کرد، مثل جوش خوردن مهره ‌ها یا کوچک شدن فضای بین آنها.
2. MRI: تصاویر دقیقتری از بافت نرم، غضروف و رباط‌ها ارائه می‌دهد و التهاب فعال یا آسیب ‌های اولیه را نشان می‌دهد.

راه درمان التهاب نخاعی

درمان التهاب ستون فقرات ترکیبی از دارو، ورزش و فیزیوتراپی و در موارد شدید، روش‌ های جراحی یا کم تهاجمی است. هدف اصلی درمان کاهش درد و التهاب، حفظ انعطاف ستون فقرات و جلوگیری از پیشرفت بیماری است. برنامه درمانی باید متناسب با شدت بیماری و شرایط فردی بیمار طراحی شود.

داروها

داروها یکی از راه های درمان التهاب مهره کمر یا ستون فقرات هستند که به کاهش درد و التهاب ستون فقرات کمک می‌کنند و روند پیشرفت بیماری را کند می‌کنند. این روش درمان التهاب ستون فقرات همراه با ورزش و فیزیوتراپی بهترین نتیجه را دارد.

1.   NSAIDs یا داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی: این داروها مثل ایبوپروفن یا ناپروکسن درد و التهاب را کاهش می‌دهند و اولین گزینه درمانی هستند.
2. DMARDs داروهای ضد روماتیسمی اصلاح‌ کننده بیماری: این داروها روند پیشرفت التهاب مزمن را کند می‌کنند و بیشتر در التهاب شدید یا مقاوم به NSAID کاربرد دارند.
3. بیولوژیک‌ها: داروهای پیشرفته ‌ای هستند که سیستم ایمنی را هدف قرار می‌دهند و التهاب فعال را به ‌طور موثر کاهش می‌دهند، مخصوصا در بیماران با اسپوندیلیت آنکیلوزان شدید یا مقاوم.
   

   برای مشاوره تخصصی ستون فقرات، همین امروز نوبت خود را رزرو کنید

   رزرو نوبت
   
   

 فیزیوتراپی و ورزش تخصصی

تمرینات منظم و فیزیوتراپی می‌توانند سفتی ستون فقرات را کاهش و انعطاف را افزایش دهد. ورزش ‌هایی که در درمان التهاب ستون فقرات تاثیر دارند شامل موارد زیر هستند، این روزش ها باید زیر نظر افراد متخصص فیزیوتراپ انجام شود تا موجب بروز اسیب به سایر نقاط ستون فقرات نشود.

حرکات کششی ستون فقرات با هدف افزایش انعطاف عضلات پشت و کاهش سفتی و درد.

1.   کشش کمر به حالت گربه-گاو : روی چهار دست و پا قرار بگیرید، هنگام بازدم کمر را به سمت بالا خم کنید و هنگام دم آن را به سمت پایین و قوس دهید.
   
   
2. کشش همسترینگ در حالت خوابیده: روی زمین دراز بکشید، یکی از پاها را صاف بالا بیاورید و با دست یا بند به آرامی نگه دارید تا کشش پشت ران حس شود.
   
   
3. کشش چرخشی ستون فقرات در حالت خوابیده: روی کمر دراز بکشید، زانوها را خم کنید و به یک طرف بچرخانید، دست‌ها باز و شانه‌ها روی زمین ثابت بماند.
   
   

حرکات تقویت عضلات کمر و شکم با هدف کاهش فشار روی مهره‌ ها و حمایت از ستون فقرات.

1.   پل: به پشت دراز بکشید، زانوها خم، پاها روی زمین، باسن را بالا بیاورید تا بدن خط صاف از شانه تا زانو تشکیل شود، چند ثانیه نگه دارید و پایین بیایید.
   
   
2. حرکت پلانک : روی ساعد و پنجه پا قرار بگیرید، بدن را صاف نگه دارید و ۲۰-۳۰ ثانیه نگه دارید، با پیشرفت زمان را افزایش دهید.
   
   
3. حرکت سوپرمن : روی شکم دراز بکشید، دست‌ها و پاها را همزمان کمی بالا بیاورید و چند ثانیه نگه دارید، سپس پایین بیاورید.
   
   

ورزش‌های هوازی سبک با هدف بهبود جریان خون، کاهش التهاب و تقویت قلب و ریه‌ها.

1.   پیاده ‌روی سریع: روی سطح صاف و بدون شیب ۲۰ تا ۳۰ دقیقه روزانه.
2. شنا یا آب ‌درمانی: حرکات آرام در آب برای کاهش فشار روی مفاصل و تقویت عضلات.
   
   
3. دوچرخه ثابت: با مقاومت کم تا متوسط به مدت ۱۵-۳۰ دقیقه، بدون خم شدن شدید کمر.
   
   

تمرینات اصلاح وضعیت بدن باهدف جلوگیری از بدشکلی ستون فقرات و حفظ وضعیت مناسب هنگام نشستن و ایستادن.

1.   چینش شانه‌ها به عقب: نشسته یا ایستاده، شانه‌ها را به عقب و پایین بکشید، چند ثانیه نگه دارید و رها کنید.
2. دیوار اسلاید: پشت به دیوار، دست‌ها را بالا ببرید و به آرامی بالا و پایین ببرید، شانه‌ها و پشت به دیوار بچسبد.
3. حرکت چانه به عقب: نشسته یا ایستاده، چانه را آرام به داخل عقب ببرید و چند ثانیه نگه دارید تا کشش گردن ایجاد شود.

درمان‌های کم تهاجمی و جراحی در موارد شدید

در برخی بیماران که با دارو و ورزش بهبود نمی‌یابند، روش ‌های کم تهاجمی مثل تزریق دارو در مفصل یا نخاع می‌تواند راه درمان التهاب نخاعی برای کاهش التهاب و درد باشد.

در موارد بسیار شدید که مهره‌ ها بد جوش خوردند یا آسیب شدید دیدند، جراحی ستون فقرات ممکن است لازم باشد تا فشار روی اعصاب کاهش یابد و انعطاف یا وضعیت بدن بهبود پیدا کند.

خدمات کلینیک فیزیوتراپی دکتر کمالی حکیم

کلینیک دکتر کمالی حکیم از جمله مرکز های پیشرفته فیزیوتراپی با متخصصان حرفه ای و باتجربه و دستگاه های مدرن می باشد که خدمات متنوعی برای بیمار ارائه می دهد این خدمات در کلینیک فیزیوتراپی دکتر حکیم شامل:

•       فیزیوتراپی تخصصی ستون فقرات و دیسک کمر
•       درمان غیرجراحی دردهای کمر و گردن
•       برنامه درمانی اختصاصی و شخصی‌ سازی شده برای هر بیمار
•       تمرینات تخصصی و مراقبت‌های حرکتی
•       ارزیابی دقیق وضعیت ستون فقرات و مفاصل
•       تجهیزات مدرن و پیشرفته برای فیزیوتراپی و درمان مکانیکی
•       مشاوره و پیگیری درمان بیماران
•       ارائه روش‌های کم تهاجمی در صورت نیاز
•       اصلاح وضعیت بدن و آموزش سبک زندگی سالم برای پیشگیری از آسیب‌ها

پیشگیری و سبک زندگی برای درمان التهاب ستون فقرات

سبک زندگی سالم نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا به التهاب ستون فقرات و کنترل علائم آن دارد. با رعایت نکات ساده مانند ورزش منظم، حفظ وضعیت صحیح بدن و مدیریت وزن می‌توان سلامت ستون فقرات را بهبود داد.

 ورزش منظم

انجام ورزش‌های هوازی و تقویتی به صورت منظم باعث تقویت عضلات پشتی و مرکزی بدن می‌شود. این کار فشار روی مهره‌ها را کاهش می دهد و از سفتی و درد جلوگیری می‌کند. همچنین ورزش جریان خون را بهبود می دهد و مواد مغذی بیشتری به مفاصل می‌رساند.

وضعیت صحیح بدن

حفظ وضعیت صحیح هنگام نشستن، ایستادن و حمل اجسام باعث کاهش فشار روی ستون فقرات می‌شود. رعایت حالت طبیعی گردن و کمر و استفاده از صندلی و میز مناسب به جلوگیری از بدشکلی و التهاب کمک می‌کند. با تمرینات اصلاح وضعیت بدن، انعطاف و تعادل ستون فقرات بهبود می‌یابد.

وزن متعادل

حفظ وزن مناسب باعث کاهش فشار اضافی روی مهره‌ ها و مفاصل ستون فقرات می‌شود. اضافه ‌وزن می‌تواند باعث التهاب مزمن، ساییدگی مفاصل و افزایش درد شود. تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم از مهم ‌ترین راه‌ های کنترل وزن و پیشگیری از مشکلات ستون فقرات هستند.

نکات روزمره برای کاهش التهاب ستون فقرات

رعایت چند عادت ساده روزانه می‌تواند به کاهش درد و التهاب ستون فقرات کمک کند و کیفیت زندگی را بهبود دهد:

1.   حرکت و کشش منظم: هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه از جای خود بلند شوید، کمی قدم بزنید و حرکات کششی ساده انجام دهید تا سفتی عضلات کاهش یابد.
2. نشستن صحیح: هنگام کار با کامپیوتر یا مطالعه، پشت صاف، شانه‌ ها عقب و پاها روی زمین باشد تا فشار روی مهره‌ها کم شود.
3. استفاده از بالش و تشک مناسب: برای خواب، تشک نه خیلی نرم و نه خیلی سفت و بالش متناسب با گردن انتخاب کنید تا ستون فقرات در حالت طبیعی باشد.
4. مدیریت وزن و تغذیه سالم: وزن متعادل فشار روی مهره‌ ها را کاهش می‌دهد و مصرف غذاهای ضد التهاب مانند سبزیجات، ماهی و مغزها مفید است.
5. کاهش استرس و خواب کافی: استرس می‌تواند التهاب را تشدید کند؛ تمرین تنفس، مدیتیشن و ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه به کاهش التهاب کمک می‌کند.
6. فعالیت هوازی سبک: پیاده‌روی، شنا یا دوچرخه ثابت گردش خون را بهبود می‌بخشد و مفاصل ستون فقرات را تقویت می‌کند.
7. اجتناب از بلند کردن اجسام سنگین یا حرکت ناگهانی: هنگام برداشتن اجسام، زانوها خم و کمر صاف باشد تا فشار روی مهره‌ها کم شود.

کلام آخر

کلینیک دکتر حکیم با تخصص در درمان مشکلات ستون فقرات و فیزیوتراپی پیشرفته، محیطی حرفه ‌ای و مجهز برای بهبود سلامت شما فراهم می کند. تیم متخصص با استفاده از روش ‌های نوین، برنامه درمانی اختصاصی و موثر برای هر بیمار ارائه می دهد که درمان سریع او کمک می کند.

اگر شما هم می خواهد از خدمات و روش های درمان التهاب ستون فقرات در این مرکز بهره مند شوید می توانید بصورت اینترنتی برای فیزیوتراپی در این کلینیک نوبت رزرو کنید.